Arhitektura jednog grada: New York City


Arhitektura jednog grada: New York City

Novi Amsterdam, Velika jabuka, NYC. Koje god ime koristili, Njujork je i dalje jedan od najpoželjnijih gradova za život i žila kucavica Sjedinjenih Američkih Država. Sastoji se od pet opština – Bruklin, Kvins, Menhetn, Bronks i Stejten ajlend – koje su se 1898. spojile i formirale grad.

Panorama Njujorka se dramatično menjala kroz istoriju, počevši od izgradnje Krajsler zgrade (Chrysler Building) koja je u to vreme bila najviša zgrada na planeti. Ovu titlulu joj je „preotela” Empajer Stejt zgrada (Empire State Building) posle samo 11 meseci. Danas Njujork krase mnogobrojni oblakoderi i ove dve zgrade odavno nisu među najvišima ni u samom gradu, a kamoli u celom svetu. Ali svakako i dalje ostaju kao jedne od najznačajnijih arhitektonskih dostignuća u istoriji.

Odabrali smo četiri simbola Njujorka (Krajsler zgrada, Empajer stejt zgrada, Tajms skver, most Menhetn) i pogledajte u nastavku kako su se menjali tokom godina.

Krajsler zgrada

Art deko, nerđajući čelik, gargojli sa glavama orlova – to je, ukratko, Krajsler zgrada. Arhitekta Vilijam Van Alen (William Van Alen) je bio zadužen za ovu zgradu, dok je njegov nekadašnji poslovni partner H. Kreg Severans (H. Craig Severance) nadgledao radove na zgradi 40 Vol Strit (40 Wall Street) kao glavnom konkurentu. Tako je krenula „trka do neba”, kako su je novinari nazvali. Krajsler zgrada je sa 318,9 metara bila pobednik. Ali ne zadugo.

izgradnja krajsler zgrade new york

Izgradnja Krajsler zgrade / Izvor: skyscraper.org

krajsler zgrada new york

Kupola Krajsler zgrade danas / Izvor: astorytellinghome.com

gargojli na krajsler zgradi new york

Gargojl na Krajsler zgradi „nadgleda” Njujork / Izvor: dodgyperth.com

Empajer Stejt zgrada

Sledeća zgrada koja je ponela laskavu titulu najviše na svetu jeste još jedan spomenik art deko stilu – Empajer Stejt zgrada. Visoka 443,2 metara, ova zgrada je pretrpela čak 15 verzija nacrta dok se nije odobrila poslednja verzija. Američko društvo civilinih inženjera je imenovalo Empajer Stejt zgradu za jedno od sedam svetskih čuda modernog sveta.  

empajer stejt izgradnja po fazama new york

Kako je tekla izgradnja Empajer Stejt zgrade / Izvor: rarehistoryphotos.com

empajer stejt izgradnja zgrade new york

Izgradnja Empajer Stejt zgrade / Izvor: rarehistoryphotos.com

empajer stejt danas new york

Empajer Stejt zgrada danas / Izvor: maxqubit.wordpress.com

Tajms skver

Sa brojem od 50 miliona posetilaca na godišnjem nivou, Tajms skver (Times Square) je jedna od najvećih svetskih atrakcija. Naziv skvera zapravo potiče od Njujork Tajms (The New York Times) novina čija se redakcija smestila u Tajms zgradu (Times Building). Redakcija se odavno preselila na novu lokaciju, ali je naziv ostao.

tajms skver nekada new york

Nekadašnji izgled Tajms skvera / Izvor: superretro.com

tajms skver danas new york

Tajms skver danas / Izvor: nycgo.com

Most Menhetn

Čedo dizajnera Liona Moisefa (Leon Moisseiff) i Feniks Bridž kompanije (Phoenix Bridge Company) povezuje njujorške opštine Menhetn i Bruklin. Ovaj viseći most je preteča svih ostalih modernih visećih mostova jer je utemeljio određene standarde izgradnje. Most Menhetn se pojavio čak i na filmu „Bilo jednom u Americi” sa Robertom de Nirom u glavnoj ulozi, kao i u filmu „Ja sam legenda” sa Vilom Smitom.

menhetn most new york

Most Menhetn kroz godine / Izvor: dumbonyc.com

menhetn most new york

Most Menhetn i Empajer Stejt zgrada u pozadini / Izvor: thehonkychateau.tumblr.com


Ako vam se dopao ovaj članak o arhitekturi, pogledajte i sledeće postove:

Nina Bovan

Copywriter at PopArt Studio
Either writing, reading, or googling.
Nina Bovan
facebook
twitter
google
pinterest